22 sierpnia 2019. imieniny: Maria, Cezary, Tymoteusz
 
Położenie
Historia
 - Zabytki sakralne
 - Zabytki niesakralne
Gospodarka
Gmina w statystykach
Warto zobaczyć
Urząd Gminy Ciepłowody
tel. +48 (74) 810-35-56
sekretariat@cieplowody.pl
Zabytki sakralne
Zabytki sakralne

Kościół pw. Św. Marcina w Starym Henrykowie

             Centralnym zabytkiem Starego Henrykowa jest bez wątpienia barokowy kościół pw. św. Marcina. Pierwszy budynek sakralny istniał tu już ok. 1222 roku. Jego pierwszym znanym proboszczem był Mikołaj ze Skalic. Od czasu założenia klasztoru cystersów w Henrykowie kościół jak i cała wieś do roku 1810 była pod opieką tamtejszych zakonników. Fakt oddania tutejszej świątyni cystersom potwierdza dokument z dnia 30 IV 1422 roku. Pierwotny kościół został zniszczony podczas tragicznego dla tych ziem najazdu Husytów. W latach 1582-1586 dokonano jego gruntownej przebudowy. Elewacja główna otrzymała wówczas piękną, renesansową szatę, a do bryły kościoła dobudowano wieżę.

            W latach 1705-1706 opat henrykowski Tobiasz Ackermann dokonał przebudowy kościoła w stylu barokowym. Zwieńczeniem tych prac było konsekrowanie nowego ołtarza głównego w 1707 roku. Po sekularyzacji klasztoru w Henrykowie w 1810 roku parafia w Starym Henrykowie została powierzona byłemu cystersowi , ojcu Mikołajowi Fröhlich.

            Kościół jest budynkiem jednonawowym, z węższym prezbiterium, wieżą od zachodu i dobudowaną od południa kruchtą. Jego wyposażenie jest utrzymane w stylu barokowym. Uwagę zwraca piękny ołtarz główny z płótnem Michała Willmanna, najsłynniejszego malarza epoki baroku działającego na Śląsku, przedstawiającym Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny. Innym ciekawym zabytkiem jest barokowa ambona, na której baldachimie przedstawiono Chrystusa Dobrego Pasterza, oraz symbole wiary, nadziei i miłości. Kosz ambony zdobią postacie czterech ewangelistów. Godny zauważenia jest także barokowy prospekt organowy, ołtarz boczny św. Anny oraz pięknie okute drzwi do zakrystii z XV wieku.

 Kaplica mszalna  pw. św. Anny w Muszkowicach.

            Kaplica mszalna w Muszkowicach została wzniesiona przez opata henrykowskiego Tobiasza I Ackermanna w 1707 roku. W tym czasie stała się bardzo popularnym miejscem pielgrzymkowym, ze względu na przechowywany tam cudowny wizerunek. 26 lipca (św. Anny) do Muszkowic przybywały liczne pielgrzymki, szczególnie ludzi starszych i chorych. Po zakończeniu pierwszej wojny światowej cudowny wizerunek został przeniesiony, a miejsce jego przechowywania jest dziś nieznane.

            Budynek kaplicy jest murowany, nakryty dachem dwuspadowym z ozdobną sygnaturką. Jej wnętrze zdobi piękny, barokowy ołtarz główny, w którego centrum znajduje się figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem a po jej bokach postacie św. Anny i św. Joachima. Sufit do dzisiejszego dnia zdobią piękne malowidła.

            Przed kaplicą znajdują się liczne kapliczki, wśród których wyróżnia się XVIII-wieczna, barokowa grupa Ukrzyżowania. Będąc w Muszkowicach warto też wyruszyć w pątniczą drogę szlakiem ustawionych przy kaplicy stacji Drogi Krzyżowej. Idąc tą drogą możemy podziwiać unikalny walory przyrodnicze Muszkowickiego  Lasu Bukowego.

Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Różańcowej w Dobrzeniach.

            Kościół w Dobrzeniach jest podręcznikowym przykładem wiejskiej architektury sakralnej końca XIII wieku. Wczesnogotycki obiekt powstał tu właśnie w tym okresie, o czym świadczą nie tylko zachowane do dziś elementy architektoniczne, ale także umiejscowienie świątyni w centrum wsi na sporym wzniesieniu. Pierwsze wzmianki pisane o obiekcie pochodzą jednak dopiero z 1335 roku. W czasie reformacji kościół dostał się w ręce protestantów. Dokonano także jego przebudowy oraz wzniesiono wieżę.

Ok. 1740 roku świątyni nadano ceny barokowe. Do zakończenia II wojny światowej świątynia służyła miejscowym protestantom. Kościół został poważne uszkodzony w 1945 roku. Jego odbudowy dokonał ks. Władysław Dzięgiel w 1966 roku.

            Kościół w Dobrzeniach to budowla murowana, jednonawowa z węższym prezbiterium. W swojej bryle posiada wieżę od zachodu oraz zakrystię od północy. Barokowy ołtarz główny pochodzi z kościoła w Pilcach. W jego centrum widzimy obraz Maryi z Dzieciątkiem. We wnętrzu świątyni zachowały się bardzo ciekawe płyty epitafijne. Pierwsza z nich upamiętnia rycerza Hansa Űnwurde von Neuhaus zmarłego w 1554 roku, a druga Fryderyka von Logau (zm. 1615r.) i jego żonę (zm. 1605r.). Obydwa nagrobki są świadectwami wysokiego kunsztu sztuki śląskiego renesansu. 

Kościół filialny pw. Matki Boskiej Bolesnej w Piotrowicach Polskich.

            Kościółek w Piotrowicach Polskich został wzniesiony w 1795 roku przez ówczesnego dziedzicznego sołtysa Ludwiga Fischer. Do czasu sekularyzacji klasztoru w Henrykowie obiekt znajdował się pod opieką tamtejszych mnichów. Jest to więc kolejne miejsce blisko powiązane ze Szlakiem Cysterskim Ziemi Ząbkowickiej. Był remontowany w pierwszej połowie XX wieku. Jego wnętrze i wyposażenie utrzymane jest w stylu barokowym. Uwagę zwraca ołtarz główny z obrazem przedstawiającym Matkę Boską Bolesną, trzymającą na kolanach zdjętego z krzyża Chrystusa. Kościółek jest obecnie filią parafii rzymsko-katolickiej w Ciepłowodach.

Kaplica mszalna w Kobylej Głowie.

            Kaplica mszalna w Kobylej Głowie powstała w 1871 roku z polecenia ówczesnego właściciela wsi Heinricha Otto von Tschirschky und Bögendorff. Została ona wzniesiona na niewielkim, kamiennym wzniesieniu za wsią w miejscu, które od tego czasu aż do 1945 roku stało się miejscem pochówku rodziny fundatora. Obiekt został wzniesiony z łupku w modnym wówczas stylu neogotyckim. Rodzina von von Tschirschky und Bögendorff była właścicielem Kobylej Głowy z niewielkimi przerwami od 1682 do 1945 roku. Wokół kaplicy zachowało się kilka nagrobków przedstawicieli tego rodu.

Kościół parafialny pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Ciepłowodach.

           Historia kościoła w Ciepłowodach sięga II połowy XIII wieku, kiedy to wzniesiono tu prawdopodobnie pierwszy obiekt. Związane było to z lokacja wsi na prawie magdeburskim i wiążącym się z tym obowiązkiem wyznaczenia miejsca pod budowę kościoła. Jednak pierwsza pisana wzmianka o kościele pochodzi dopiero z 4 X 1318 roku. Jego pierwszym znanym proboszczem był duchowny o imieniu Piotr. Na początku XV wieku kościół, jak i cała wieś padła ofiarą Husytów. W 1534 roku  w Ciepłowodach zagościła reformacja burząca kilkuwiekową strukturę rzeczywistości katolickiej. Protestanci użytkowali kościół do roku 1653, kiedy to cesarskim nakazem został on zwrócony katolikom. Nie trwało to jednak długo, ponieważ już w roku 1707 świątynia ponownie dostała się w ręce protestantów i pozostała w nich do 1945 roku. 

            W roku 1808 kościół uległ poważnym uszkodzeniom w wyniku pożaru. Po jego odbudowie ukształtowała się obecna forma obiektu. Po zakończeniu II wojny światowej świątynię przejęli katolicy, a pierwsza Msza Święta została odprawiona na Wielkanoc 1946 roku. W październiku duszpasterstwo parafii objął ks. Szczepan Sadowy, a już w listopadzie dokonano poświęcenia kościoła.

            Kościół jest budowlą orientowaną, murowaną z prezbiterium nakrytym pięknym sklepieniem krzyżowym. Nawa nakryta jest drewnianym stropem. We wnętrzu uwagę zwraca klasycystyczny prospekt organowy oraz barokowa ambona. Mur kościoła ozdabiają epitafia, z których najstarsze pochodzi  z II połowy XVI wieku, a najmłodsze z I połowy XIX wieku. Także niektóre paramenta liturgiczne są godne zauważenia.

            Na przykościelnym cmentarzu utworzono w 2002 roku pamiątkowe lapidarium z niemieckich płyt nagrobnych, z których najcenniejsze prezentowane są dziś w Izbie Pamiątek Regionalnych przy ZSS w Ciepłowodach.

 

Opracowanie: Kamil Pawłowski ©

Literatura:

Lutsch H., Die Kunstdenkmäler der Landkreise des Reg.-Bezirks Breslau, Breslau 1889.
Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005.
Kozarzewski T., Wiejskie kościoły parafialne XIII wieku na Śląsku (miejscowości A-G), Wrocław 1995.
Seibt A., Aus Tepliwoda’s Vergangenheit, Tepliwoda 1907.
Kopietz J.A., Kirchengeschichte des Fürstentums Münsterberg und Weichbildes Frankenstein, Frankenstein 1885.
Pawłowski K., 690 lat kościoła w Ciepłowodach na tle historii miejscowości 1318-2008, [w:] Ziemia Ząbkowicka. Studia Krajoznawcze, Ząbkowice Śląskie 2009.

<<   Sierpień   >>
NiPoWtŚrCzPtSo
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

MAPA SERWISU
STATYSTYKA